جهت دفع تهمت مىكرد ، و لو بدأ بوعاء أخيه لعلموا انّهم جعلوا فيه ، و اگر ابتدا كردى برخت براذرش ، بنيامين ، ايشانرا معلوم شذى كى اين وضع خوذ كرده‌اند « ثُمَّ اسْتَخْرَجَها » پس سقاية از رخت بنيامين بيرون آوردند ؛ و گفته‌اند : صواع ؛ و ( 611 ) گفته‌اند : السّرقه . « مِنْ وِعاءِ أَخِيهِ » از رختهاى براذر او ، يعنى بنيامين « كَذلِكَ كِدْنا لِيُوسُفَ » همچنين صنعت ساختيم او را ؛ و گفته‌اند : ألهمنا ، الهام كرديم او را ؛ و گفته‌اند : أردنا ، ما خواستيم ؛ چنانك فرموذ : « يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ » 2210 بمعنى يكاد ، يعنى نزديك بوذ كى آن ديوار بيفتد ؛ و گفته‌اند : كدنا لأجل يوسف اخوته بما دبّرنا في أمره ، كيد كرديم از جهت يوسف با برادران او بآنچ تدبير كرديم در كار او . ابن عيسى گويذ : الكيد التّعريض للضّر في خفية ، كيد سگاليذن بذي بوذ پنهان ؛ و كيد درين موضع مراد ردّ حكم است بفرزندان يعقوب . « ما كانَ لِيَأْخُذَ أَخاهُ فِي دِينِ الْمَلِكِ » يعنى بر نهج دين ملك مصر و حكم و سلطنت او يوسف را دست آن نبوذ كى براذر را به اين سبب نزد خوذ باز گيرذ بلك حدّ دزدى در دين وى ضرب و تعزير بوذ « إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ » حسن گويذ : لانّ اللّه أمره بذلك ، خذاى - تعالى - يوسف را به آن حكم فرموذه بوذ ؛ و گفته‌اند : مراد ازين استثنا آنست كى بر زبان برادران رفته بوذ : ( 612 ) انّ جزاء السّارق الاسترقاق ، كى جزاء دزد به بندگى گرفتن است او را ؛ و تقدير اينست : الا بمشيّة اللّه . « نَرْفَعُ دَرَجاتٍ مَنْ نَشاءُ » بالعلم ، درجات آنك خواهيم بلند گردانيم بعلم « وَ فَوْقَ كُلِّ ذِي عِلْمٍ عَلِيمٌ » و هو اللّه - سبحانه و تعالى - ؛ و فوق هر عالمى عالمى است و آن خذاى - تعالى - است ؛ و گفته‌اند : فوق كلّ عالم عالم حتّى ينتهى العلم الى اللّه وحده ، يعنى زبر هر عالمى عالمى است تا علم منتهى شوذ به خداى - تعالى . پس « قالُوا إِنْ يَسْرِقْ » برادران گفتند : اگر بنيامين دزدى كرد « فَقَدْ سَرَقَ أَخٌ لَهُ مِنْ قَبْلُ » يعنون يوسف ، اى له عرق في السّرقة من أخيه نزع في الشّبه اليه ، او را رگى در دزدى هست از براذر ؛ در دزدى بوى مىماند . عكرمه گويذ : اين در معرض جواب يوسف از ايشان بىاختيار واقع شذ يعنى بجواب « إِنَّكُمْ لَسارِقُونَ » معارضهء بوذ با يوسف مثلا به مثل . و در كيفيّت سرقهء يوسف - عليه السّلم - خلاف كرده‌اند . بعضى گفته‌اند : از خوانى كى يعقوب مىنهاذ طعام مىدزديذ و بدرويشان مىداذ ؛ و گفته‌اند : تخم مرغى بدزديذ و بدرويشى داد ؛ و گفته‌اند : ( 613 ) خروسى ؛ و گفته‌اند : بزغالهء بوذ . مجاهد گويذ : عمّهء